Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Một kỹ sư đã nghỉ hưu của NASA, người từng làm việc trong chương trình Tàu con thoi (Space Shuttle) suốt 25 năm, đã được SpaceX tuyển dụng ở tuổi 62. Ông mô tả tuần làm việc đầu tiên là trải nghiệm gây bỡ ngỡ nhất trong suốt sự nghiệp của mình.
Tại NASA, một thay đổi trong thiết kế đòi hỏi phải có 3 cuộc họp, 2 ủy ban, một hội đồng đánh giá cùng quy trình lập tài liệu kéo dài từ 6 đến 18 tháng. Tại SpaceX, người quản lý mới của ông chỉ nói: “Nếu nó hoạt động được thì cứ làm. Nếu không, hãy sửa lại trước thứ Sáu”.
Sau ngày làm việc đầu tiên, ông ngồi tại bàn làm việc và gọi điện cho vợ. Ông nói với bà rằng mình cảm thấy giống như một người đã phải bơi trong suốt 25 năm với những quả tạ buộc vào cổ chân, và giờ đây, ai đó vừa cắt bỏ chúng. Ông có thể tự do di chuyển, tự đưa ra quyết định; ông có thể chế tạo một thứ gì đó vào buổi sáng và thử nghiệm nó ngay trong buổi chiều. Những ràng buộc mà ông từng mặc định là bản chất của ngành kỹ thuật hàng không vũ trụ, hóa ra lại chỉ là bản chất của bộ máy quan liêu.
Trong vòng 6 tháng, ông đã đóng góp vào số lượng các phiên bản thiết kế nhiều hơn cả tổng số mà ông thực hiện trong 5 năm cuối tại NASA. Không phải vì ông làm việc chăm chỉ hơn, mà vì khoảng thời gian từ lúc nảy sinh ý tưởng đến khi thử nghiệm ý tưởng đó đã được rút ngắn từ hàng tháng trời xuống chỉ còn vài giờ. Vẫn là bộ não đó, vẫn là kiến thức đó, nhưng với một “hệ điều hành” hoàn toàn khác biệt.
Ông kể lại một trường hợp cụ thể khi đề xuất sửa đổi một linh kiện trong động cơ Raptor. Tại NASA, đề xuất này sẽ phải nằm chờ trong hàng đợi. Còn tại SpaceX, linh kiện đó đã được gia công xong ngay trong ngày và đưa vào thử nghiệm vào sáng hôm sau. Ông tận mắt chứng kiến ý tưởng của mình trở thành một vật thể hữu hình chỉ trong 18 giờ. Trong khi đó, tại NASA, 18 giờ thậm chí còn chưa đủ để lên lịch cho cuộc họp đầu tiên nhằm thảo luận về việc… có nên tổ chức một cuộc họp hay không.
Ông chia sẻ với người phỏng vấn: “Tôi không trở nên thông minh hơn khi đến SpaceX. Tôi chỉ làm việc nhanh hơn thôi. Trí tuệ vẫn luôn ở đó; chính hệ thống mới là thứ cản đường”.
Sự khác biệt giữa SpaceX và NASA không nằm ở tài năng. NASA sở hữu những nhân tài kiệt xuất. Sự khác biệt nằm ở khoảng thời gian từ lúc nảy sinh ý tưởng đến khi thực hiện thử nghiệm. SpaceX rút ngắn khoảng thời gian đó, trong khi NASA lại kéo dài nó ra. Cùng một kỹ sư, nhưng tại SpaceX, họ có thể tạo ra kết quả gấp 10 lần so với tại NASA, bởi vì nút thắt cổ chai chưa bao giờ nằm ở bản thân người kỹ sư đó. Đó là những cuộc họp bàn về các cuộc họp khác, xoay quanh công việc.
1. Phân tầng quyết định theo rủi ro
2. Tách bạch “phần cứng thử nghiệm” và “phần cứng bay”
Cho phép thử nghiệm nhanh, rẻ, chấp nhận thất bại ở giai đoạn phát triển. Dồn sự nghiêm ngặt vào giai đoạn chứng nhận cuối cùng. Đây chính là cách SpaceX vận hành, và nó không mâu thuẫn với an toàn.
3. Gắn mỗi yêu cầu với một người cụ thể
SpaceX nổi tiếng với nguyên tắc mỗi yêu cầu kỹ thuật phải có tên một người chịu trách nhiệm, không phải “phòng ban” hay “ủy ban”. Khi một yêu cầu có chủ, người ta có thể hỏi “tại sao?” và loại bỏ nó nếu không còn hợp lý. Yêu cầu vô chủ thì sống mãi.
4. Đo lường thời gian từ ý tưởng đến thử nghiệm
Những gì không được đo sẽ không được cải thiện. Hãy theo dõi chỉ số này như một KPI chính. Khi lãnh đạo thấy một thay đổi nhỏ mất 9 tháng, họ sẽ có động lực tìm ra điểm nghẽn.
5. Đưa năng lực chế tạo lại gần kỹ sư
Xưởng gia công cạnh văn phòng, máy in 3D, mô phỏng số. Khoảng cách vật lý giữa người thiết kế và người chế tạo thường kéo dài thời gian còn nhiều hơn cả giấy tờ.
6. Thời hạn cho mọi khâu duyệt
Nếu người duyệt không phản hồi trong thời hạn, thay đổi được mặc định thông qua (với các hạng mục rủi ro thấp). Điều này đảo ngược động lực: sự im lặng không còn là cách an toàn để trì hoãn.
7. Định kỳ “xóa” quy trình
Cứ 1–2 năm, rà soát từng bước trong quy trình và hỏi: bước này ngăn chặn sự cố nào? Lần cuối nó bắt được lỗi là khi nào? Nếu không trả lời được, hãy bỏ nó. Elon Musk thường nói rằng nếu bạn không phải thêm lại ít nhất 10% những gì đã xóa, nghĩa là bạn chưa xóa đủ.
8. Văn hóa không đổ lỗi khi thử nghiệm thất bại
Quy trình phình to phần lớn vì nỗi sợ bị quy trách nhiệm. Khi thất bại trong thử nghiệm được xem là dữ liệu chứ không phải lỗi cá nhân, người ta không còn cần thêm chữ ký để tự bảo vệ.
9. Thay đổi cách ký hợp đồng (ở tầm chính sách)
Hợp đồng kiểu “chi phí cộng lợi nhuận” vô tình thưởng cho sự chậm chạp: dự án càng kéo dài, nhà thầu càng thu nhiều. Chương trình Commercial Crew với hợp đồng giá cố định đã cho thấy NASA có thể đạt kết quả nhanh và rẻ hơn khi thay đổi động lực. Đây có lẽ là giải pháp mang tính hệ thống nhất.
Câu chuyện không chỉ nói về ngành vũ trụ. Bất kỳ công ty, cơ quan hay trường học nào cũng nên tự hỏi: người giỏi nhất của chúng ta đang dành bao nhiêu phần trăm thời gian để làm việc, và bao nhiêu phần trăm để chờ đợi được phép làm việc? Nếu con số thứ hai lớn hơn, vấn đề không nằm ở con người mà ở hệ thống.
Tuy vậy, mục tiêu không phải là biến mọi tổ chức thành SpaceX. Mục tiêu là nhanh ở nơi được phép sai, và cẩn trọng ở nơi không được phép sai. Tổ chức giỏi là tổ chức phân biệt được hai vùng đó.